W sposób wyważony o obronie pewnej dysertacji i o wnioskach z niej płynących
Szanowni Państwo! Myślałem długo nad stosunkowo obszernym sprawozdaniem z obrony p. Redaktora J. Wiecha. Trochę czasu minęło, kurz opadł i można na nią popatrzeć z dystansu.
Jednak zrezygnowałem z tego. Było to trudne wydarzenie. Szczerze mówiąc, związany mocno zarówno z zawodową energetykę, jak i ze środowiskiem akademickim czułem się tam co najmniej dziwnie. Promotor prezentował publikacje naukowe kandydata, które nimi nie były. Pierwszy recenzent Pan Prof. Artur NOWAK-FAR próbował bronić kandydata, wykazując, że politologia to w pewnym sensie dziecko gorszego boga, w u którego żelazne reguły logiki Boole'a są przesądem.
Recenzent zdobył się też na lekką krytykę, a następnie wykonując piękne salto w tył opadł z gracją na obie stopy - i rekomendował kontynuowanie obrony. Aczkolwiek, posługiwał się tak pięknym językiem polskim, że słuchałem Jego wywodu jak urzeczony....
Podobnie zachowali się pozostali recenzenci. Pan Prof. Dr hab. Mariusz Ruszel, prof. PRz, MBA .(Politechnika Rzeszowska) wykazał ekstremalne niechlujstwo kandydata w myślach, mowie i uczynkach pisarskich - i pozytywnie ocenił ocenił pracę. Krytyka była bardzo merytoryczna i wnikliwa. Miałem zaszczyt wykładać na Wydziale Zarządzania Politechniki Rzeszowskiej który nad wyraz cenię. Dolina Lotnicza nie powstała z niczego. Ale ta rekomendacyjna wolta była więcej niż zdumiewająca.
Trzeci recenzent, Pan Prof. A. Szurlej, kiedy wykazywał, że kandydat jest technicznym ignorantem w zakresie wiertnictwa uspokoiłem się zupełnie, bo czytając uważnie doktorat zastanawiałem się czy śnię - czytając wyobrażenie Pana Redaktora o tej technologii. Pan Profesor mnie uspokoił, bo już myślałem jako uczeń śp. Pana Prof. R. Neya, któremu zawdzięczam cały fundament wiedzy technologiach surowców energetycznych i mineralnych, że z lekka zwariowałem. Ale na zakończenie - ot, niespodzianka, rekomendacja była pozytywna.
Bardzo elegancko zachował się Pan Jerzy Karwelis próbując rzucić koło ratunkowe Panu Redaktorowi, sugerując mu wycofanie doktoratu (w domyśle) - do poprawy. Nieco mniej taktownie zachował się Pan dr Artur Wypych, MBA, który sugerował (choć bez cienia złośliwości) używanie inżynierskiej dyscypliny umysłu - zarówno w używaniu pojęć, które w technice mają swoje ścisłe definicje, jak i trzymanie się pewnej logiki wywodu w konwencji zadanie-metoda-rozwiązanie. Wnioskując po oczach kandydata była to niczym nieuzasadniona eskalacja żądań.
Byli też inni, którzy nie bacząc na możliwości kandydata zapominali, że w każdej sytuacji miłosierdzie jest silniejszą normą moralną niż sprawiedliwość. Pytania o plagiat, były jak zgrzyt żelaza po szkle - a pytający byli bardzo dobrze przygotowani. Moim zdaniem, młodemu i prawdopodobnie ambitnemu człowiekowi, który wykazał chęć zostania energetykiem wyrządzono dużą krzywdę. Ponieważ ani promotor, ani recenzenci nie zwrócili Kandydatowi uwagi na nieadekwatność drogi jaką obrał. I bynajmniej nie mam na myśli jakiejkolwiek oceny zdolności osobowościowo-intelektualnych Kandydata do wykonywania tego zawodu. Jestem jak najdalszy od tego.
Natomiast niewątpliwie zabrakło wskazania, że jedyna droga do uprawiania tej profesji wiedzie przez właściwe studia politechniczne (np. Wydział Mechaniczny Energetyki i Lotnictwa lub mający 50 lat Wydział Energetyki i Paliw Akademii Górniczo-Hutniczej, itp.)
Także indywidualne i trudne studia u wielkich ludzi - droga, którą ja obrałem, pod kierunkiem mistrza mojej młodości prof. W.W. Bojarskiego w Zakładzie Problemów Energetyki IPPT PAN. A potem oczywiście czynne uprawianie zawodu - matematyczne modelowanie systemów energetycznych, praca z realnością budowy turbozespołów, żmudne utrzymywanie niezawodności sieci dystrybucyjnych, lęk przed zjazdem na poziom 800 metrów kopalni węgla kamiennego. Życie.
Obrona w środowisku profesjonalnych energetyków w którym się obracam na co dzień, wywołała sporą dyskusję. Najmniej dotyczyła ona osoby Kandydata. Padły dwie konkretne propozycje.
Pierwsza, aby rozpowszechnić dysertację Pana Redaktora w szkołach doktorskich jako materiał dydaktyczny, który uczuli doktorantów na następujące klasy błędów:
Klasa A. Konstrukcja badania (A1–A7). Relacja między tym, co praca deklaruje, a tym, co wykonano i na czym oparto wnioski.
Klasa B. Rzetelność źródłowa (B1–B3). Oznaczanie cudzego tekstu, atrybucja źródeł i spójność aparatu przypisowego.
Klasa C. Poprawność merytoryczna (C1–C4). Zgodność twierdzeń z liczbami, terminologią, faktami i stanem wiedzy w dniu złożenia pracy.
Klasa D. Spójność wywodu (D1–D2). Sprzeczności między rozdziałami oraz wnioski bez pokrycia w materiale.
Klasa E. Język i prezentacja (E1–E3). Rejestr wypowiedzi, redakcja techniczna i kontrola przed recenzją oraz obroną.
Nie lekceważyłbym jej, ponieważ pod tym kątem praca stanowi cenny materiał dydaktyczny. Dla mnie w każdym razie, jako aktualnego promotora pomocniczego dwóch doktoratów wdrożeniowych, które teraz prowadzę, byłaby to interesująca pomoc o dużym walorze autentyczności. Na pewno warta omówienia przed rozpoczęciem pisania pracy z potencjalnym doktorantem lub doktorantką - niezależnie od tego, jak trudno się ją czyta.
Druga propozycja, była postulatem, aby używając znanej i dobrze wygrzanej metodologii FMEA (Failure Mode and Effects Analysis) poszukiwania źródeł pierwotnych katastrof technicznych, zaadaptować ją do publicznego prześledzenia karier naukowych promotora doktoratu oraz recenzentów, w celu wyjaśnienia jak doszło do tak godnego pożałowania incydentu.
I czy mamy do czynienia z wypadkiem przy pracy, czy też trwałą niezdolnością do uniesienia społecznych oczekiwań pod adresem Panów. Chciałbym z całą mocą podkreślić, że jestem absolutnie przeciwny temu pomysłowi. Dlaczego? Aby odpowiedzieć na to pytanie, muszę cofnąć się myślami o pół wieku wstecz, kiedy z wypiekami na twarzy przyglądałem się jak Mama orzekała w sądach warszawskich. Te rozprawy były dla mnie niesamowitą lekcją życia - charakterów, namiętności, sztuki słowa. Stąd też mój zachwyt nad wywodem Pana Mecenasa Nowak-Fara. Ale pamiętam, jak po jednej rozprawie spytałem Mamy. Mamo, p. mecenas Rose, to jakby czytał w myślach świadka strony przeciwnej. Prawda? Byłem wtedy w 2 lub 3 klasie.
Na co Mama popatrzyła mi uważnie w oczy i powiedziała: zapamiętaj synku, dobry adwokat nigdy nie zadaje pytania, na które nie zna dokładnej odpowiedzi...
Tutaj zdecydowanie tej odpowiedzi na to co się stało w przypadku i promotora i niezależnych recenzentów nie znamy. Zatem zdecydowanie postulowałbym, aby jej poszukiwanie pozostawić wewnętrznym, dyskretnym działaniom korygująco-doskonalącym instytucji, które Panowie: Artur Nowak-Far , Dr hab. Mariusz Ruszel, prof. PRz, MBA Assoc. Prof. Jarosław Filip Czub, @Adam Szurlej reprezentowali. I może za jakiś czas opublikować wnioski - koniecznie jak najdalsze od ataków ad personam. Uzasadnienie?
Nauka polska zaliczyła w ostatnim czasie dostatecznie wiele ciosów wizerunkowych - i niekoniecznie potrzebuje następnych. Państwa zdanie?