BLOG

 Szanowni Państwo,

inspiracją do napisania tego artykułu są cenne publikacje by Monika Pakulska  dotyczące ESG. Cenne, gdyż pokazują pewną dziewczęcą, by nie rzec dziecięcą radość, z barwnych szat europejskiego króla.

Ja natomiast niepostrzeżenie się postarzałem - stąd pewna dalekowzroczność (nadzwroczność), która pozwala mi (błogosławieństwo lub przekleństwo?) dostrzegać jednak istotne szczegóły i konsekwencje tychże szczegółów na dość długi horyzont czasowy. I jak pokazuje niżej nie jestem w tym odosobniony. Pochylmy się zatem nad mitami.

MIT 1: „CSRD wymaga tylko transparentności, a nie realnych działań.”

PRAWDA: W praktyce CSRD jest narzędziem presji regulacyjnej, które wymusza koszty i zmiany procesów, często bez realnych efektów środowiskowych. Raportowanie zgodne z CSRD wymaga od firm tworzenia szczegółowych analiz cyklu życia, audytów emisji i oceny łańcuchów dostaw — koszty wchodzą w setki tysięcy euro rocznie. Oczywiście, gdyby te wymagania potraktować poważnie. Doświadczenia z NFRD pokazują, że większość raportów nie prowadzi do zmian w strategii — za to tworzy rozbudowaną biurokrację i „compliance speak”. Oczywiście nie jest to pierwszy przypadek w historii i zdrowe silne organizmy biznesowe poradzą sobie z tym.

Moim zdaniem korzenie ESG gniją od podstaw ponieważ mają całkowicie błędne założenie typu petito principi polegający na tym, że środkami wymuszeń administracyjnych możemy poprawić współpracę potencjalnych partnerów biznesowych. Z całą pewnością jedyne co można zrobić to narazić ich na poważne ryzyka związane z ujawnieniem wrażliwych danych o czym pisałem w poprzednich artykułach.

Wiem o czym piszę. Jedna z moich spółek produkuje niezwykłe urządzenia do zabezpieczenia domów w czasie dłuższych przerw w dostawach energii elektrycznej. Tanie w zakupie, ciche i o bardzo niskich kosztach eksploatacji codziennej. Gdybym ujawnił łańcuch unikalnych dostawców natychmiast wygenerowałbym podpowiedź dla moich konkurentów i utracił ewidentną przewagę na rynku europejskim. Komentarz "ekspertów" ESG?

DEI? Głęboko krzywdzące ludzi, propagujące sztuczną nierówność i pozostające w w sprzeczności z moim obowiązkami kodeksowymi prezesa zarządu moich spółek w zakresie sprawowania zarządu zwykłego. Być może wśród entuzjastów ESG nie ma zbyt wielu prawników lub są na tyle niedoświadczeni lub intelektualnie słabi, że nie widzą tu wyzwań. Skuteczne pozwy o odszkodowania od firm, które pozwoliły sobie na tę niedorzeczność. Odszkodowania wahają się od kilkuset tys. USD do kilku milionów USD.

MIT 2: „Raportowanie ESG dotyczy tylko dużych firm.”

PRAWDA: Wymogi spływają w dół łańcuchów dostaw, uderzając w MŚP, które nie mają ani zasobów, ani kompetencji, by im sprostać. Duże korporacje wymagają od dostawców danych ESG pod groźbą usunięcia z listy kontrahentów. Badania UE (2023) pokazują, że aż 68% MŚP ocenia koszty dostosowania się do ESG jako „bardzo wysokie” lub „nie do udźwignięcia” w dłuższym okresie. Zwłaszcza jeżeli padną ofiarą drapieżników, gotowych pomagać ofiarom regulacji za stosowną opłatą. Ma to dla mnie dość wątpliwy wymiar moralny.

MIT 3: „ESG to nie tylko ekologia.”

PRAWDA: W praktyce ponad 80% wskaźników ESG dotyczy bezpośrednio kwestii środowiskowych, a komponenty „S” i „G” są wtórne i często wykorzystywane w sposób propagandowy. Firmy z wysokim „E” potrafią mieć fatalne wyniki w obszarze „S” (np. łamanie praw pracowniczych w Azji), ale utrzymują wysoką ocenę całkowitą. Co jest ewidetnym dowodem wadliwości normy. ESG w ocenie inwestorów jest de facto „green score” z kosmetycznym dodatkiem etyki.

MIT 4: „Europejskie standardy ujednolicają raportowanie.”

PRAWDA: ESG to wciąż mozaika rozbieżnych kryteriów, które różnią się w zależności od agencji ratingowej. Wynika to między innymi z drastycznie głupiej i wewnętrznie niespójnej taksonomii. Zbieżność ocen ESG między dostawcami to tylko 60%, wobec 99% w ocenach kredytowych.

Te same spółki mogą mieć rating AAA w jednej agencji i C w innej — co czyni porównania bezwartościowymi. Dla umysłu inżyniera - hańbiące.

MIT 5: „Obowiązkowa sprawozdawczość jest tania i zwiększa konkurencyjność.”

PRAWDA: ESG jest kosztowne, a przewaga konkurencyjna to wyjątek, nie reguła. Badania Scientific Beta pokazują brak korelacji między wynikami ESG a lepszymi zwrotami inwestycyjnymi. Realna konkurencyjność wynika z innowacji i efektywności, a nie z poziomu wypełnienia arkuszy raportowych. Co więcej gdyby jednak ktoś znalazł się w stanie pomroczności jasnej i ujawnij faktyczne, wrażliwe dane przedsiębiorstwa, to jego konkurencyjność dramatycznie zmaleje. Pisałem o tym wcześniej wskazując obszary zagrożeń.

MIT 6: „ESG to tylko greenwashing i marketing.”

PRAWDA: ESG jest pewnym, dobrze naoliwionym wehikułem greenwashingu. Ponad 70% funduszy ESG inwestuje w spółki wysokoemisyjne. Podkreślam 70%. A pozostali? Z dużą pewnością z powodu zaczadzenia ideologicznego nie dostali swojego słodkiego tortu inwestycyjnego. Poza tym. wiele firm poprawia wynik ESG wyłącznie dzięki zmianie metodologii ratingu, bez zmiany działań operacyjnych.

MIT 7: „ESG nie zagraża miejscom pracy.”

PRAWDA: ESG likwiduje stabilne etaty w sektorach tradycyjnych, zastępując je gorzej płatnymi, tymczasowymi pracami w OZE. W Niemczech transformacja energetyczna zredukowała dziesiątki tysięcy stałych miejsc pracy w górnictwie i energetyce konwencjonalnej. W USA zamykanie elektrowni węglowych usuwa miejsca pracy z wynagrodzeniem 80–100 tys. USD rocznie, zastępując je montażem instalacji PV z płacą niższą o 30–40%. Co więcej konsekwencją jest poważne i bardzo trudno odwracalne zagrożenie dla systemu energetycznego. Nie mam cienia wątpliwości, że gdyby radosne bobaski ESG nie zostały popędzone do właściwej im piaskownicy, blisko wysypisk realnego biznesu - to przy szybkiej reindustrializacji USA znalazły by się w prawdziwym kłopocie. Nie mówiąc już o oczach jak 5 zł „inżynierów” od ESG, którzy ze zdumieniem dowiadują się, że każdy 1 MW mocy w OZE musi być zabezpieczany 1 MW mocy w systemach konwencjonalnych. I że pomysły w rodzaju DEI kończą się przegranymi procesami i poważnymi kwotami odszkodowań wypłacanymi przez firmy. Co znakomicie podnosi ceny energii i zabija systematycznie konkurencyjność gospodarki europejskiej w imię chorej ideologii.

MIT 8: „ESG to nie tylko raportowanie.”

PRAWDA: W praktyce to głównie raportowanie i biurokracja. Średni koszt raportu ESG w spółce z S&P 500 to 675 tys. USD rocznie. Wysokie oceny ESG często dotyczą firm, które nie wprowadziły istotnych zmian w działalności — ale przygotowały „dobry” raport.

MIT 9: „ESG nie koliduje z zyskiem.”

PRAWDA: ESG często obniża rentowność. Scientific Beta: brak dowodów, że portfele ESG osiągają wyższe stopy zwrotu lub niższe ryzyko. Najwięksi zarządzający aktywami (BlackRock, Vanguard, State Street) w 2024 r. wycofali poparcie dla większości rezolucji klimatycznych, wskazując na konflikt z obowiązkiem fiduciarnym. Co bardzo dobrze świadczy o tym, że jednak posługują się rozumem.

MIT 10: „Inwestorzy i konsumenci zwracają uwagę na ESG.”

PRAWDA: Poparcie dla ESG spada. Odpływy z funduszy ESG w 2024 r. były największe w historii; liczba nowych funduszy spadła o ponad 60% w stosunku do 2021 r. W USA rośnie liczba stanów z regulacjami „anti-ESG”, zakazującymi uwzględniania kryteriów ESG w zarządzaniu publicznymi pieniędzmi. Badania konsumenckie pokazują spadek odsetka osób gotowych zapłacić więcej za produkt „zielony” — cena i jakość wracają na pierwszy plan. Ale coś w tym twierdzeniu Autorki jest z prawdy. I ja, i moi wspólnicy (a nie są to mikrobiznesy), bardzo zwracamy uwagę, na stosunek potencjalnych partnerów do ESG. Podejrzewamy cień entuzjazmu, ba, sympatii - skreślamy potencjalny deal w ćwierćfinałach. W moim środowisku taka postawa jest powszechna.

Ale trzeba docenić tę funkcję selekcyjną ESG. W taki sposób uczciwa, choć nieco okrutna przyroda biznesowa oczyszcza się z nieszczęśników, dających się uwieść zanikającej modzie.

Jednak jeżeli to umrze później niż zakładam mam dla Was sugestię.

Ludziska! Brońcie się przed nawiedzonymi prorokami ESG! Musicie zrobić raport - trudno, dzień w plecy dla dwóch osób, ale jest pewność, że uzyskacie potwierdzenie zaufanej strony trzeciej. Jak to zrobić opisywałem wcześniej. Inteligentny sposób twórczego przetworzenia danych przez dedykowanych Asystentów AI - piszcie DM.

Wniosek końcowy

ESG to konstrukcja łatwa do zmanipulowania, kosztowna, obciążająca konkurencyjność, destabilizująca rynek pracy i nie akceptowana przez poważnych inwestorów oraz konsumentów. Tym niemniej utalentowana Autorka zwraca słusznie uwagę na krytycznie ważne iluzje związane z ESG.

Czujcie się ostrzeżeni, czytajcie uważnie amerykańską, indyjską oraz chińską prasę w tym temacie - fakty są bezsporne, a wszystkie liczby dobrze udokumentowane.